Hurra for 17. Mai!

Gratulerer med dagen Norge!
Wszystkiego najlepszego Norwegio!

Jedyne takie święto

Ja, vi elsker dette landet

Pierwsze słowa norweskiego hymnu najlepiej oddają charakter tego święta. W tym dniu Norwegowie jednoczą się jak w żadnym innym, wspólnie radując się z wywalczonej niepodległości i pokazując miłość do swojej ojczyzny. W tym dniu wszystko musi być na tip-top, nie dziwią więc długie kolejki do auto-myjni poprzedniego dnia: samochody też muszą być czyste i przystrojone w narodowe barwy!

Radosne świętowanie

Mało gdzie święto narodowe obchodzi się tak radośnie, jak w Norwegii. 17 maja Norwegowie tłumnie wylegają na ulice, świętując rocznicę przyjęcia przez państwo konstytucji w 1814 roku. Zamiast znanej z innych krajów uroczystej pompy, tego dnia w Norwegii panuje radosna atmosfera, a szkoły, place i ulice zamieniają się w wielki, kolorowy teren zabaw. Główny pochód odbywa się naturalnie w stolicy, a przemarsz przed pałacem królewskim należy do niezwykle zaszczytnej funkcji. Warto zauważyć, że świateczne pochody odbywają się tego dnia w każdej prawie miejscowości, a punktem zbornym jest zazwyczaj plac w miejscowej szkole. Od 1906 r. Rodzina Królewska (Kongefamilie) zbiera się tego dnia na balkonie, aby machać do maszerujących tłumnie rodaków.

W Polsce trudno wyobrazić sobie taki pochód, bo nieuchronnie kojarzy się on nam z odgórnie narzuconą radością podczas majowych obchodów Święta Pracy. Norwegowie nie mają jednak takich obciążeń i 17 maja jest dla nich okazją do przypomnienia o jednym z najważniejszych wydarzeń w nowożytnej historii ich kraju.

Trochę historii

Wszystko zaczęło się w Eidsvoll

To właśnie w tym małym miasteczku Norwegia, jeszcze jako nie w pełni niepodległe państwo, przyjęła swą konstytucję w 1814 roku i to właśnie rocznicę tego wydarzenia obchodzi się 17 maja. Tradycja obchodów narodziła się spontanicznie wśród społeczności studenckich, jednak z przyczyn politycznych nie miały one większego oddźwięku. W 1828 roku zabroniono świętowania rocznicy, tłumacząc to tym, że takie zachowania godzą w unię norwesko-szwedzką i grożą buntem. Następnego roku doszło w Christianii (tak dawniej nazywało się Oslo) do walk między zwolennikami unii a demonstrantami. Powszechne oburzenie ze strony Norwegów zmusiło króla do zniesienia zakazu i już w 1836 roku Norweski Parlament zorganizował pierwsze obchody 17 maja. Od tego czasu data ta jest uważana za Narodowe Święto.

Podczas II wojny światowej hitlerowscy okupanci całkowicie zabronili obchodów narodowego święta, ale Norwegowie szukali sposobów, aby chociaż symbolicznie uczcić ten dzień. Kwiatami przyozdabiali między innymi pomnik Wergelanda i ulicę noszącą jego nazwisko.

W okresie powojennym pojawiły się kontrowersje związane z używaniem w pochodzie nienorweskich flag. Po burzliwych dyskusjach, w 2007 roku zezwolono na udział w obchodach flag saamskich.

Strój i jedzenie

Bunad rzecz święta

Z roku na rok coraz więcej osób ubiera się na tę okazję w ręcznie szyty i haftowany strój ludowy bunad, wyglądający inaczej w każdym regionie. Tutaj także widać różnicę w stosunku do Polski, gdzie stroje ludowe nosi już tylko starsze pokolenie. W Norwegii bogato zdobiony bunad jest natomiast prawdziwym powodem do dumy i zarazem oznaką statusu społecznego, ponieważ jego cena nierzadko przekracza 15 000 zł.

Każdy element stroju jest dokładnie ustalony, dba się o zachowanie autentyczności, istnieją nawet tzw. „bunadowe przykazania” bunadsbud. Przykładowo, kobiety w tym stroju powinny mieć bardzo delikatny makijaż. Osoby, które nie noszą bunadu, wkładają na siebie świąteczne ubrania i przypinają czerwono-biało-niebieski kotylion.

Świąteczny jadłospis

W maju wiosna jest w prawdziwym rozkwicie, a święto jest znakomitą okazją do wspólnego posiłku. W wielu szkołach przed pochodem dla dzieci organizowane są uroczyste śniadania. Po południu Norwegowie zbierają się przy grillach, gdzie podawane są ryby, różnego rodzaju mięsa, kiełbaski i tradycyjna kasza ze śmietaną. Jako dodatki serwuje się sałatkę ogórkową i pieczone ziemniaki. Obowiązkowo podaje się także deser. Dzieci, jak na całym świecie, wybierają raczej popularne hot-dogi i oczywiście lody. Inne popularne słodkości to między innymi bezowe ciasto pavela czy migdałowe kransekake koniecznie przyozdobione barwami narodowymi, mus czekoladowy, sernik, ciasto marchewkowe i wafle.

Russ

Świąteczni maturzyści

Dzień 17 maja jest również dniem, gdy uczniowie obchodzą zakończenie 13. letniej edukacji szkolnej (nawet pomimo faktu, że muszą jeszcze zdać egzaminy końcowe). Świętowanie trwa praktycznie od początku maja, a swoją kulminację ma właśnie w narodowe święto. Przyszli studenci jeżdżą tego dnia grupami po mieście we własnoręcznie udekorowanych autobusach wyposażonych w głośniki i bawią się przy dźwiękach muzyki. Mają także własną paradę pod pałacem królewskim, przechodzącą po paradzie dziecięcej. Wielowiekowy zwyczaj pozwala im w tym czasie na znacznie więcej swobody, urządzają więc imprezy i bawią się na ulicach świętując do późnego wieczora, a nawet do rana.

Fantazja młodych sięga czasem tak daleko, że straż miejska musi ich temperować, ale zwyczaj jest zwyczajem i tego dnia siłą rzeczy obowiązuje taryfa ulgowa. Wyrozumiałość władz szkolnych poszła tak daleko, że przesunięto termin egzaminów końcowych, gdyż młodzież bawi się coraz bardziej "intensywnie" i wielu uczniów nie było w stanie skupić na egzaminie w dzień po zabawie.

Nie bez znaczenia pozostaje tego dnia kolorystyka ubrań, bowiem wskazuje ona na poziom wykształcenia uczniów. I tak czerwone elementy świadczą o generell studiekompetanse - czyli kandydaci, którzy zakwalifikowali się na studia lub ich specjalizacją są przedmioty związane ze sportem, muzyką, mediami i komunikacją, ale niebieski strój będzie już wskazywał na uczniów, którzy podejmą kształcenie w dziedzinie ekonomii albo usług i transportu.

Ha en riktig feiring Norge!
Miłego święta, Norwegio!